Geplaatst op: 22 september 2017

De Maashorst op internationale tour

Door Colinda Vergeer, Staatsbosbeheer

Wisenten zetten we in om hun bijzondere (graas)gedrag, ze dragen daarmee een steentje bij aan de biodiversiteit in de Maashorst. Daarnaast zijn ze aantrekkelijk voor recreatie maar er is nóg een belangrijke reden. De Europese wisent is een sterk bedreigde diersoort. Door ze ruimte te geven in de Maashorst dragen we bij aan het overleven van de soort op Europees niveau.

Wisentenconferentie

Tussen 12 en 15 september reden we met een groepje vanuit de gemeente Oss, Uden, Free, Taurus en Staatsbosbeheer naar Polen om de Europese jaarlijkse wisentconferentie bij te wonen om zo internationale kennis met elkaar te delen. De soort was in de jaren ‘20 bijna uitgestorven. In 1924 leefden er nog slechts 54 verspreid over dierentuinen in Europa, daarvan waren er slechts 12 dieren genetisch verschillend. Vanaf dat moment zijn er initiatieven ontstaan om de soort te beschermen. Er werd een stamboek opgezet en in 1929 zijn ze weer terug gekomen naar Bialowieza (Polen) waar ze voor het laatst in het wild hebben geleefd.

Zeker de laatste 20 jaar zijn er verschillende fokcentra ontstaan in Europa en sinds 2000 zijn er verschillende locaties gezocht om de dieren te herintroduceren in het wild.  Zo ook in Nederland in het Kraansvlak (2007) en sinds 2016 op de Veluwe en hier op de Maashorst.

De Maashorst bepalend

Inspirerend om te zien dat ieder project een belangrijke stempel heeft gedrukt en bepalend is geweest  om de soort te beschermen. Nu zijn wij aan de beurt in de Maashorst. We zijn uniek in het feit dat we met vijf verschillende grondeigenaren, drie grote grazers inzetten. We focussen niet alleen op de wisent, maar juist op het hele ecosysteem, waarvan ook de recreant deel uitmaakt die op veel verschillende manieren de Maashorst beleeft.

Voorbeeld in Denemarken

Het Staatsbosbeheer in Denemarken heeft op Bornholm eiland op 200 hectare 18 wisenten rondlopen. Hier komen jaarlijks zo’n 100.000 bezoekers naar kijken die vrij door het gebied mogen wandelen en fietsen.  Het gebied ontvangt 800.000 euro uit entreegelden. Er zijn nooit incidenten geweest. Bezoekers worden geïnformeerd om de wisenten niet dichter dan 50m te benaderen en alleen in het kalverseizoen gaat het gebied voor slechts twee weken dicht. Bezoekers kunnen dan nog wel met begeleide excursies het gebied in. Ook is economisch onderzoek gedaan waaruit bleek dat lokale ondernemers flink profiteren van de wisent als extra icoon voor het gebied.

Gedragsonderzoek

In de Maashorst vinden nu nog gedragsonderzoeken plaats door de Universiteit Utrecht en ARK Natuurontwikkeling. Recreanten lopen, fietsen of joggen langs de wisenten en de taurossen, en benaderen ze op een afstand van 50m. Er worden verschillende gedragingen genoteerd van de dieren die vallen onder de volgende categorieën: kijken, groeperen, de recreant benaderen, opstaan, of weglopen (verwijderen). Er zijn geen verschillen in gedragingen van de wisenten op recreanten die fietsen, wandelen of hardlopen. Het onderzoek loopt nog voor het testen van ruiters en wordt vervolgd.

Al met al kregen we veel reacties op de presentaties die we gaven vanuit Nederland. Yvonne Kemp (Ark Natuurontwikkeling) over het Kraansvlak, Esther Rodriguez (Ark Natuurontwikkeling) over het gedragsonderzoek in de Maashorst en Colinda Vergeer (Staatsbosbeheer) over de Maashorst.

Velen waren geïnteresseerd in hoe we verschillende aspecten (waterherstel, verschillende stadia van bosontwikkeling, meerdere grote grazers en recreatie) combineren in de Maashorst. Het is nu aan ons om een voorbeeld voor de rest van Europa te zijn en daar kunnen we allemaal aan bijdragen.

Achteraan v.l.n.r: Colinda Vergeer (Staatsbosbeheer), Marc Poulussen (Staatsbosbeheer), Huub van Boxmeer (Gemeente Uden), Maurice van Doorn (Gemeente Uden), Arjen Boerman (Free Nature), Marcel Geurts (Gemeente Oss), Jan van Rossum (Stichting Taurus)
Vooraan v.l.n.r: Yvonne Kemp (Ark Natuurontwikkeling), Prof. Dr hab. Wanda Olech (Warschau Universiteit), Willie Sommerdijk (Gemeente Oss), Kaja Heising (Wisent Welt Wittgenstein)