Werkzaamheden winter 2019 – 2020 Herstel kwaliteit bodem

In de winter vinden er werkzaamheden plaats in De Maashorst, met als doel de natuur (nog) robuuster te maken. De activiteiten zorgen op den duur voor herstel van het natuurlijke watersysteem, een aaneengesloten natuurlijk gebied en bodemherstel om effecten van verzuring te verminderen. Naast aanplanten van nieuwe bomen en struiken, is een opvallende maatregel het verspreiden van mineraalrijk gemalen gesteente. Dit gebeurt met behulp van een helikopter eind november.

 

Robuuste natuur

Robuuste natuur met biodiversiteit kan ontstaan als de natuurlijke systemen en processen op orde zijn en goed functioneren. Dat is nu nog niet het geval. Zo werken we aan een natuurlijker watersysteem om langer water in het gebied vast te houden, aan bodemherstel om de effecten van verzuring te verminderen en aan een aaneengesloten, natuurlijker gebied waarin grote grazers de ontwikkelingen sturen. De oorzaken voor verzuring en verdroging liggen echter voor een groot deel buiten de natuurgebieden van de Maashorst. Duurzaam herstel is alleen mogelijk als we deze oorzaken ook buiten de Maashorst kunnen wegnemen.

 

Welke maatregelen voeren we komende winter uit?

 

Verkrijgen van meer variatie in het bos

De bossen in de Maashorst bestaan nu nog vooral uit dennen. Het is de bedoeling om de bossen geleidelijk om te vormen naar een natuurlijker en gevarieerder bos. Om de gewenste variatie te krijgen, blijft er allereerst een netwerk van bestaande waardevolle oude en aftakelende bomen behouden. Daarnaast planten we boom- en struiksoorten aan die horen bij het natuurlijke bos van de Maashorst, maar die nu nog ontbreken. Deze soorten hebben ook een beter verteerbaar strooisel wat remmend werkt op de verzuring in de bodem. Ook voeren we maatregelen uit die de structuur van het bos verbeteren. Dit betekent dat we bomen weghalen of omduwen om zo open plekken te maken. Zo krijgen met name de inheemse loofbomen en struiken die hier van nature groeien, meer kansen.

Op die manier ontstaan de gewenste verschillen in het bos, en een goede uitgangssituatie voor een natuurlijkere ontwikkeling; open en dicht bos, jong en oud bos en de aanwezigheid van een kruiden-, struiken- en boomlaag. Deze afwisseling maakt het bos aantrekkelijker, niet alleen voor de mens, maar zeker ook voor vele planten- en diersoorten.

 

Verspreiden van steenmeel

De bodems in de Maashorst zijn ernstig verzuurd door vele decennia van menselijk invloed. Verzuring door zure regen in de jaren 80 van vorige eeuw is hiervan het bekendste voorbeeld. Hierdoor is een aantal essentiële nutriënten en mineralen in de bodem sterk afgenomen en via het regenwater naar het grondwater uitgespoeld. Ondanks de Europese aanpak van zure regen daalt er nog steeds jaarlijks een overschot aan stikstof neer vanuit de lucht. Deze overmaat van stikstof resulteert in een verdere verzuring van de bodem en een onbalans in voedingstoffen in de bodem. Hierdoor zijn we genoodzaakt deze onbalans op te heffen. Dit doen we door het aanplanten van boom- en struiksoorten met goed verteerbaar strooisel en het verspreiden van steenmeel in het bos. Steenmeel bestaat uit fijngemalen steen. Het type dat we gebruiken op de Maashorst bevat de mineralen en voedingsstoffen die door de verzuring zijn verdwenen. Door de toepassing van steenmeel komen deze stoffen zeer geleidelijk vrij waardoor de bodem, het bodemleven en de planten optimaal kunnen profiteren van de beschikbaarheid van de voedingsstoffen.

 

 

Verwijderen van effecten stikstofdepositie

Net als de bossen hebben de droge heideterreinen te maken met een overschot aan stikstof uit de lucht. Naast een onbalans in de bodem leidt dit tot sterke vergrassing van de heide, waardoor karakteristieke soorten verdwijnen. Dit doen we door kleinschalig de sterk verrijkte en vergraste strooisel- en vegetatielagen te verwijderen uit het systeem. Door juist kleinschalig te werken ontstaan geen negatieve effecten op bestaande natuurwaarden en komt meer variatie in vegetatiestructuur. De maatregelen worden voor het grootste deel in droge heideterreinen buiten de begrazing uitgevoerd. Een klein deel wordt op droge heide binnen de begrazing gedaan op plekken waar dat nodig is om soorten van de ecologisch meest waardevolle gebieden, zogenaamde hot spots, te behouden. Deze hot spots zijn aangewezen om naast de begrazing waar nodig maatregelen te treffen in de overgangsfase naar procesnatuur, zodat er geen soorten uit de Maashorst verdwijnen.

 

Waar gaan we aan de slag?

De maatregelen vinden plaats op verschillende plekken in de Maashorst. Daar waar de maatregelen worden uitgevoerd, wordt nadere informatie in het terrein opgehangen.

 

Wie voert de werkzaamheden uit?


De opdrachtgevers zijn de vier Maashorstgemeenten en Staatsbosbeheer. Deze werken samen in het Maashorstteam. Bosgroep Zuid Nederland organiseert en begeleidt de maatregelen.

De provincie Noord-Brabant levert een financiële bijdrage via de subsidieregeling biodiversiteit en leefgebieden en de Europese subsidieregeling POP3.

POP 3 is mede mogelijk gemaakt door de provincie Noord-Brabant en
het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling
Europa investeert in zijn platteland”